radca prawny dębno

Identyfikacja genetyczna ojca, czyli badania DNA

Prawo Rodzinne

Identyfikacja genetyczna ojca dziecka to nic innego jak procedura analizy materiału genetycznego pod względem cech wspólnych dziecka i domniemanego ojca. Potocznie nazywamy ją badaniami DNA.

Ta powszechnie i chętnie stosowana dzisiaj przez sądy metoda, umożliwia potwierdzenie lub wykluczenie z 99,99 % prawdopodobieństwem czy dany mężczyzna jest biologicznym ojcem dziecka. Nie zawsze jednak tak było. Dawniej ojcostwo ustalano na podstawie grup krwi. Pierwszy raz tę metodę wykorzystał Sąd w Krakowie w 1926 roku. Jak się później okazało metoda badania krwi nie pozwalała z wysokim stopniem prawdopodobieństwa na potwierdzenie ojcostwa, ponieważ nie można traktować grupy krwi jako cechy indywidualnej każdego człowieka.

Sytuacja odmienna występuje jednak w przypadku kwasu deoksyrybonukleinowego, który choć w pewnych swych częściach jest identyczny u każdego człowieka przez wzgląd na pochodzenie (ten sam gatunek), to jednak zawiera pewne cechy indywidualne, tj. fragmenty DNA, które są unikalne dla poszczególnych ludzi. Podczas testu DNA analizuje się właśnie te właśnie miejsca. Fachowo nazywamy je układami niekodującymi lub markerami. Następnie ma miejsce analiza statystyczna, która ma na celu zbadanie czy cechy tych unikalnych miejsc współgrają z ich odpowiednikami u ojca i dziecka.

 

Co ciekawe sam test nie gwarantuje pewności co do pochodzenia dziecka, jeśli nie zostanie właściwie przeprowadzony. Innymi słowy, aby wynik analizy mógł stanowić dla sądu pełnowartościowy dowód w sprawie, konieczna jest sformalizowana procedura pobrania próbek DNA. Procedura ta za każdym razem przebiega w ściśle określony sposób gwarantujący pełną identyfikacje osób, od których pobierane są próbki do badań. Niezbędnym jest zatem okazanie ważnych dowodów tożsamości przez osoby uczestniczące w badaniu. W przypadku małoletniego dziecka dokumentem tym będzie odpis aktu urodzenia. Z całej czynności poboru sporządzany jest zaś protokół. Warto wspomnieć także, że w przypadku badania przeprowadzonego na zlecenie sądu, przed którym sprawa się toczy, konieczna jest również obecność samej matki, a to w celu ustalenia jednocześnie pochodzenia dziecka od tej właśnie kobiety.

 

Mając na uwadze powyższe, można by dojść do przekonania, że w końcu wypracowano „metodę  idealną” na dostarczenie jednoznacznych informacji w zakresie pochodzenia dziecka, a także stwierdzenia z 99,99 % prawdopodobieństwem, że badany jest ojcem dziecka lub nie. Skoro więc mamy dowód „idealny”, to dlaczego sądy w dalszym ciągu korzystają również z innych źródeł dowodowych w postaci np. dowodów osobowych? Na ten temat wypowiedział się Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 6 kwietnia 1996 roku, zgodnie z którym: „Metoda genetycznej identyfikacji człowieka, w wyniku której może nastąpić wyłączenie ojcostwa pozwanego mężczyzny na podstawie badania u stron kwasu dezoksyrybonukleinowego (DNA), nie może ograniczać postępowania dowodowego do formalnej oceny znaczenia tego środka dowodowego jako decydującego o oddaleniu powództwa. Przeprowadzenie tego dowodu i jego wynik nie zwalnia sądu od przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków i stron w sposób wyczerpujący. Konieczność oceny całości tak zebranego materiału dowodowego może bowiem dać sądowi podstawę do wniosku o celowości powtórzenia badań genetycznych (…)”. I choć w tym zakresie zaufanie sądów rośnie wraz z postępem medycyny, to jednak należy stanąć na stanowisku, że dowód z badań DNA jest o tyle wiarygodny, o ile został rzetelnie przeprowadzony.

 

Reasumując powyższe rozważania,  należy podkreślić, że badania polimorfizmu DNA na ustalenie ojcostwa są obecnie jedyną metodą, której wynik daje prawdopodobieństwo 99, 99 % graniczące z pewnością i może stanowić on podstawę rozstrzygnięcia sądu. Badania jednak muszą zostać przeprowadzone z uwzględnieniem ściśle określonej procedury, która jest warunkiem ich mocy dowodowej w toczącym się postępowaniu. Prywatne badania, najczęściej przeprowadzone w domu, nie mogą jednak stanowić dowodu w sprawie o ustalenie lub zaprzeczenie ojcostwa z uwagi na brak waloru wiarygodności, który na tym etapie poboru próbek do badań nie jest w żaden sposób kontrolowany.

» Prawo Rodzinne » Identyfikacja genetyczna ojca, czyli badania...
11 września 2017
, , , , ,


« »